Innilokaður er maður frjáls

[x_text]Það er sterkt innra samhengi í höfundarverki Svövu Jakobsdóttur eins og hjá öðrum eðalhöfundum sem dýpka og tengja stöðugt fleira við kjarnann í lífsskilningi sínum. Svava laðaðist að leikhúsinu en það var ekki fyrr en með Lokaæfingu (1983) að hún náði góðu valdi á forminu. Veigamestu fyrri leikverk hennar, Hvað er í blýhólknum (1970) og Æskuvinir (1976), voru í bóklegasta lagi og þess sjást enn merki í Lokaæfingu, einkum í texta stúlkunnar Lilju, en þar skrifaði Svava samt fullskapaðan harmleik sem bragð var að.

Lokaæfing Svövu

Leikritið Lokaæfing var gefið út 1983 hjá Iðunni. Þar segir frá framgangsríkum hjónum, Ara sem er tæknimenntaður og Betu sem er tónlistarmenntuð. Hann er rökhyggjumaður, tæknitrúar og telur sig hugsjónamann, hún er tilfinningarík, listræn og kvenleg. Hann hefur byggt fullkomnasta byrgi á norðurhveli undir húsinu þeirra og telur hana á að eyða þremur vikum í byrginu í eins konar lokaæfingu áður en kjarnorkustríð bresti á.

Í Lokaæfingu er svartur húmor en íronían er ekki eins áleitin og í fyrri verkum Svövu. Persónurnar verða flóknir einstaklingar, ekki týpur, og samspilið milli hjónanna leiðir í ljós að hvorugt þeirra á heima í því hlutverki sem þau hafa úthlutað hvort öðru. Spurningar leikritsins eru heimspekilegar, sálfræðilegar og pólitískar og þar liggja ýmsir þræðir til næsta verks Svövu sem var Gunnlaðar saga (1987).

Í uppfærslu Bríetar Héðinsdóttur í Þjóðleikhússkjallaranum 1983 var leikritinu fylgt þétt með löngum aðdraganda hversdagslegra samskipta og sviðsetninga í byrginu áður en ósköpin verða. Beta var leikin af Eddu Þórarinsdóttur, Ari af Sigurði Karlssyni og Lilja var Sigrún Edda Björnsdóttir.

Lokaæfing Tinnu og Háaloftsins

Ég hef ekki séð millistig leikritsins, því Svava breytti leikritinu verulega í ólíkum sýningum þess erlendis, en sú gerð sem hér er sýnd hefur verið færð til nútímans. Beta og AriVerkið hefur verið stytt töluvert, einkum samtöl þeirra hjóna í fyrri helmingnum og umgjörð þess einfölduð í alla staði. Atriðum sem eru afmörkuð í frumgerðinni er rennt saman, tíminn er upphafinn í byrginu þar sem ekki sést til sólar. Stígur Steinþórsson gerir leikmynd af miklu hugviti og Una Stígsdóttir er búningahönnuður. Búningarnir voru mjög vel hugsaðir, einkum hamskipti Betu í upphafinu.Leikmyndin sýnir byrgi, afmarkað með ramma sem enginn stígur útúr nema hin unga Lilja í lokin. Gríðarhár hringstigi uppúr byrginu undirstrikar að undankomuleiðin úr byrginu/búrinu er hættuleg og ekki í boði fyrir Betu, það er ekki áhættulaust að fara niður þann stiga á háhæluðum skóm eða berandi stóra fötu, eins og dæmin sanna. Hljóðmynd var Sveins Geirssonar og lýsingu hannaði Arnþór Þórsteinsson.

Inni í þessum ramma takast hjónin á um öll grunngildi samlífs í hjónabandi sínu og sambandið við aðra ástvini, samfélagið, heiminn allan. Fyrst leika þau aðeins hvort fyrir annað og þar má vel sjá hve stutt bilið er milli hversdagsleikans og absúrd leikhússins og atriðið með fuglinn, fiskinn og konuna, söguna þeirra tveggja, var fallega útfært og boðaði ekkert gott.

Sá þriðji

Elma Lísa Gunnarsdóttir átti stórleik sem Beta og sýndi hvernig heimsmynd hennar hrynur og hún sér að það er aldrei tími fyrir barn hjá Ara. Þorsteinn Bachmann túlkaði hlutverk Ara mjög vel og það er ekki létt, því ef hann verður týpa breytist Beta í fórnarlamb og það er ekki meiningin í þessu verki. Helvítið sem verður til fyrir framan okkur er sameiginlegt sköpunarverk þeirra tveggja. Þorsteinn er sjarmerandi og fullur af sjálfstrausti í upphafi en hans karlmennska hvílir á hennar kvenmennsku og þegar hún hótar að fara er enginn eftir til að staðfesta hann. Þá kemur í ljós hvort þeirra er tilfinningaveran. Samleikur þeirra Þorsteins og Elmu Lísu var bæði fágaður og ástríðufullur.

Nemandinn Lilja

Sá þriðji, sá sem rýfur vítahringinn, er nemandinn Lilja. Hún stendur fyrir jarðsambandið sem byrgið í jörðinni hefur aftengt svo verklega. Hún reynir að bjarga goðinu sínu, Betu, en bæði hlutverk hennar og texti eru alltof hlaðin. Ferskleiki og heilbrigði Kristínar Pétursdóttur í þessu hlutverk hefði verið nóg, hún hefði ekki þurft nema örfáar setningar.

En Lokaæfing er ekki bara hjónabandsdrama, því hver er það sem ætlar að ráðast inn í skjólið okkar og taka þann litla mat sem til skiptanna er? Hver er óvinurinn? Hver fær ekki nóg heima hjá sjálfum sér en er á leiðinni til okkar? Við því er að búast ef heimurinn er orðinn eyðimörk og fæðuöflun hvílir á … einhverju? Þessi ótti án viðfangs sem valdið notar sér í hag og „tæknikratar“ styðja af lífi og sál er kjarni verksins og það mannúðarleysi sem hann hefur í för með sér. Það er erindið sem verk Svövu á – því miður – ennþá, þrjátíu árum síðar.

Leikstjórinn Tinna Hrafnsdóttir sýnir bæði texta og hugsun Svövu mikla virðingu en hefur um leið fært verkið til nútímans og heldur mjög vel um alla þræði. Þetta er nútímaleg en um leið klassísk sýning – leikhús eins og það best gerist.[/x_text]

Um höfundinn
Dagný Kristjánsdóttir

Dagný Kristjánsdóttir

Dagný Kristjánsdóttir er prófessor emeríta í íslenskum nútímabókmenntum við Íslensku­- og menningardeild Háskóla Íslands. Sérsvið hennar er íslensk bókmenntasaga, kvennabókmenntir, barnabókmenntir, kynjafræði og sálgreining. Sjá nánar

[x_text][fblike][/x_text]

Deila

news-1701

yakinjp


sabung ayam online

yakinjp

yakinjp

rtp yakinjp

yakinjp

slot thailand

yakinjp

yakinjp

yakin jp

ayowin

yakinjp id

maujp

maujp

sabung ayam online

sv388

taruhan bola online

maujp

maujp

sabung ayam online

sabung ayam online

sabung ayam online

judi bola online

sabung ayam online

judi bola online

slot mahjong ways

slot mahjong

sabung ayam online

judi bola

live casino

118000491

118000492

118000493

118000494

118000495

118000496

118000497

118000498

118000499

118000500

118000501

118000502

118000503

118000504

118000505

118000506

118000507

118000508

118000509

118000510

118000511

118000512

118000513

118000514

118000515

118000516

118000517

118000518

118000519

118000520

118000521

118000522

118000523

118000524

118000525

118000526

118000527

118000528

118000529

118000530

118000531

118000532

118000533

118000534

118000535

118000536

118000537

118000538

118000539

118000540

128000546

128000547

128000548

128000549

128000550

128000551

128000552

128000553

128000554

128000555

128000556

128000557

128000558

128000559

128000560

128000561

128000562

128000563

128000564

128000565

128000566

128000567

128000568

128000569

128000570

128000571

128000572

128000573

128000574

128000575

128000576

128000577

128000578

128000579

128000580

128000581

128000582

128000583

128000584

128000585

128000586

128000587

128000588

128000589

128000590

128000591

128000592

128000593

128000594

128000595

128000596

128000597

128000598

128000599

128000600

128000601

128000602

128000603

128000604

128000605

138000421

138000422

138000423

138000424

138000425

178000756

178000757

178000758

178000759

178000760

178000761

178000762

178000763

178000764

178000765

178000766

178000767

178000768

178000769

178000770

178000771

178000772

178000773

178000774

178000775

208000221

208000222

208000223

208000224

208000225

208000226

208000227

208000228

208000229

208000230

208000231

208000232

208000233

208000234

208000235

208000236

208000238

208000239

208000240

208000241

208000242

208000243

208000244

208000245

208000246

208000247

208000248

208000249

208000250

208000251

208000252

208000253

208000254

208000256

208000257

208000258

208000259

208000260

208000261

208000262

208000263

208000264

208000265

208000266

208000267

208000268

208000269

208000270

208000271

208000272

208000273

208000274

208000275

208000276

208000277

208000278

208000279

208000280

news-1701