Prófessorsstaða Jóns Sigurðssonar

Guðmundur Hálfdanarson sagnfræðingur hefur verið skipaður í prófessorsstöðu við Háskóla Íslands sem tengd er nafni Jóns Sigurðssonar. Hann tekur við stöðunni 1. apríl næstkomandi.

Guðmundur lauk cand.mag.-prófi í sagnfræði frá Háskóla Íslands árið 1982, MA-prófi í sagnfræði frá Cornell-háskóla árið 1985 og doktorsprófi frá sama skóla árið 1991. Sama ár hóf hann störf sem lektor í sagnfræði við Háskóla Íslands og fékk framgang í starf prófessors árið 2000.

Þannig 19. mars sl. skrifuðu Guðmundur Hálfdanarson og Ástráður Eysteinsson, forseti Hugvísindasviðs, undir samkomulag um að prófessorsstaða Jóns Sigurðssonar verði vistuð innan Hugvísindasviðs á meðan Guðmundur gegnir henni. Guðmundur heldur þeirri aðstöðu sem hann hefur haft á sviðinu og starfar áfram sem prófessor innan námsbrautar í sagnfræði og Sagnfræðistofnunar. En starfsskyldum hinnar nýju stöðu verður jafnframt sinnt í samstarfi við aðila á Vestfjörðum, m.a. Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Vestfjörðum og Háskólasetur Vestfjarða. Fæðingarstaður Jóns Sigurðssonar, Hrafnseyri við Arnarfjörð, verður einnig vettvangur þeirra starfa Guðmundar sem tengjast munu Vestfjörðum. Guðmundur hefur metnað til að efla til muna tengsl Vestfjarða og Háskóla Íslands, ekki aðeins fyrir hönd Hugvísindasviðs heldur allra fræðasviða skólans.

Guðmundur Hálfdanarson hefur átt sérlega farsælan feril sem kennari og rannsóknamaður við Háskóla Íslands. Hann er afkastamikill fræðimaður, manna ötulastur í alþjóðasamstarfi og hefur jafnframt verið í fararbroddi þeirra sem byggt hafa upp doktorsnám í hugvísindum við skólann. Hann er afar vel að hinni nýju stöðu kominn og Hugvísindasviði er sómi að því að hinn nýi starfsvettvangur hans verði innan vébanda sviðsins.

Úr fréttatilkynningu frá Háskóla Íslands 6. mars:

„Það er mér mikill heiður að vera valinn til að gegna prófessorsstarfi sem ber nafn Jóns Sigurðssonar. Jón Sigurðsson er mér hugleikinn enda gegnir hann lykilhlutverki í sögu íslenskrar sjálfstæðisbaráttu og mótun íslenskrar þjóðernisvitundar sem hafa verið helstu viðfangsefni rannsókna minna um langa hríð. Þar sem hér er um nýjung að ræða í starfsemi Háskóla Íslands verður ögrandi verkefni að þróa starfið í samvinnu við heimamenn á Vestfjörðum og starfsfólk Háskóla Íslands.“

,,Ég mun áfram sinna rannsóknar- og kennsluskyldum mínum við háskólann en hlutverk mitt verður einnig að efla tengsl skólans og háskólasetra á Vestfjörðum, auk þess að styðja eins og unnt er við það ágæta starf sem unnið hefur verið við sumarskóla og ráðstefnuhald á Hrafnseyri. Ég hlakka til þessa samstarfs sem ég trúi að verði lyftistöng bæði fyrir fræðslu- og rannsóknarstarf á Vestfjörðum og fyrir Háskóla Íslands,“ segir Guðmundur Hálfdanarson.

Guðmundur segir að hans fyrsta verk í nýju starfi verði að fara vestur og gera áætlun í samráði við heimamenn  um hvernig starfinu verður háttað næstu árin. Háskóli Íslands starfar á öllum helstu fræðasviðum og sér Guðmundur fyrir sér að hann muni beita sér fyrir aðkomu þeirra að þeim rannsóknum og fræðastarfi sem unnið verði að fyrir vestan. Verkefnin muni ekki einungis tengjast sagnfræði heldur mjög fjölbreyttum sviðum, s.s. ferðaþjónustu, umhverfismálum, sjávarútvegsfræðum og líffræði.

Alþingi samþykkti samhljóða á sérstökum hátíðarþingfundi 15. júní 2011 þingsályktunartillögu um að stofna prófessorsstöðuna, en í fyrra voru 200 ár frá fæðingu Jóns Sigurðssonar. Auk þess að berjast ötullega fyrir sjálfstæði þjóðarinnar var Jón baráttumaður fyrir stofnun háskóla á Íslandi og var Háskóli Íslands stofnaður á aldarafmæli hans.

Fram kemur í þingsályktunartillögu Alþingis að starfsskyldur þess sem gegni prófessorsstöðunni verði meðal annars við Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Vestfjörðum en einnig hafi hann samstarf við Háskólasetur Vestfjarða. Meðal verkefna prófessorsins sé að standa árlega að ráðstefnum og námskeiði í sumarháskóla á fæðingarstað Jóns Sigurðssonar, Hrafnseyri, með innlendum og erlendum kennurum og fyrirlesurum.

Við skipun í embættið átti jafnframt að hafa hliðsjón af því hvernig áætlun umsækjenda um rannsóknastarf og kennslu tengdist lífi, starfi og arfleifð Jóns Sigurðssonar og efldi þekkingu á sjálfstæðisbaráttu þjóðarinnar.

Embættið var auglýst til umsóknar haustið 2011 og tekur Guðmundur Hálfdanarson við starfinu 1. apríl nk. Hann hefur um árabil sinnt rannsóknum á íslenska þjóðríkinu, sjálfstæðisbaráttu Íslendinga og Jóni Sigurðssyni og ber ritaskrá hans þess glöggt vitni.