Ritið 2/2016

Í Eldri Rit höf. Auður Aðalsteinsdóttir

Ritinu 2/2016 er ætlað að vekja athygli íslenskra lesenda á klámi sem verðugu viðfangsefni hugvísinda, sem hægt er að nálgast úr ólíkum áttum. Forsíðuna prýðir listaverkið Uppruni heimsins eftir Gustave Courbet, en viðtökusaga þess er dæmi um það hvernig flokkun mynda og texta sem kláms stendur í sterkum tengslum við hugmyndir um æskilega og óæskilega framsetningu mannslíkamans og kynferðislífs hans og hefur bæði siðferðislegar, fagurfræðilegar og pólitískar hliðar.

Ritstjórar eru Guðrún Elsa Bragadóttir og Kristín Svava Tómasdóttir.
Þrjár þemagreinar um klám eru í heftinu. Þorsteinn Vilhjálmsson skrifar um forngríska kynlífsbókahöfundinn Fílænis og viðtökusögu hennar, en út frá henni skoðar hann breytileg siðgæðismörk kynferðislegrar framsetningar – hvað það er sem þykir óásættanlegt á hverjum tíma og hvers vegna. Þorsteinn er fornfræðingur og hefur sérhæft sig í viðtökusögu klassískra verka. Sólveig Anna Bóasdóttir guðfræðingur fjallar um hugtakið hlutgervingu, meðal annars í femínískri gagnrýni á klám, og notast við skrif heimspekinga og femínískra fræðimanna. Gunnar Theodór Eggertsson er bókmennta- og kvikmyndafræðingur, sem hefur sérhæft sig í dýrasiðfræði, og hann fjallar um dýraklám í heftinu. Hann beinir sjónum sínum að siðferðislegum hliðum þess að manneskjur stundi kynlíf með dýrum áður en hann fjallar um dýraklám sérstaklega.

Þá eru í þessu Riti tvær þýddar greinar eftir Lindu Williams og Eugenie Brinkema. Þær eru báðar merkilegar greiningar á klámkvikmyndum en mjög ólíkar; Linda Williams hefur verið leiðandi í rannsóknum á klámmyndum síðan hennar frægasta verk, Hard Core. Power, Pleasure and the „Frenzy of the Visible”, kom fyrst út árið 1989 og greinin sem við birtum í heftinu, Líkamar kvikmyndanna. Kyn, grein og ofgnótt, er mikilvæg greining á klámi í samhengi annarra kvikmyndagreina sem njóta lítillar virðingar í samfélaginu en hafa sterk líkamleg áhrif á áhorfendur. Grein Eugenie Brinkema, Grófir drættir, er tiltölulega nýleg og óvenjuleg að því leyti að Brinkema greinir í smáatriðum formlega eiginleika mjög ofbeldisfullrar klámmyndar og minnir þannig á mikilvægi þess í rannsóknum á klámi að horfa ekki framhjá óþægilegustu birtingarmyndum þess.

Að auki birtast í heftinu þrjár ritrýndar greinar utan þema. Í þeirri fyrstu glímir Hjalti Hugason við spurningar sem vakna af því tilefni að brátt hefur hálf öld liðið síðan Marteinn Lúther hóf siðbótarstarf sitt: Hvenær varð íslenska þjóðin lútersk? Er hún það enn? Ef ekki, hvenær hætti hún að vera það? Bergljót Soffía Kristjánsdóttir fjallar um sjálfsævisögu Bjarna Bernharðs, Hin hálu þrep, sem hún telur hafa nokkra sérstöðu, meðal annars vegna þeirrar áhrifaríku reynslu sem lýst er í frásögninni og hinna ólíku tjáningarhátta sem höfundur beitir. Greinin fjallar öðrum þræði um skitsófreníu, sem verður útgangspunktur fyrir greiningu á Hinum hálu þrepum sem sækir jafnframt í ýmis fræði og áhrif verksins á greinarhöfund. Í þriðju og síðustu greininni, sem Birna G. Konráðsdóttir þýddi, fjalla Markus Meckl og Stéphanie Barillé um rannsókn sína á vellíðan og hamingju innflytjenda sem búa á Akureyri.

 

Deila


Yfirþyrmandi náttúrukraftur smásagna Rómönsku-Ameríku

17. október, 2017Út er komið annað bindi ritraðarinnar Smásögur heimsins sem hefur að geyma smásögur eftir ýmsa fremstu smásagnahöfunda Rómönsku-Ameríku, þar á meðal Jorge Luis Borges og Gabriel García Márquez. Smásagnaritun hefur verið mikilvæg í löndum álfunnar alla 20. öldina og fram á okkar daga og frá henni koma leiðandi höfundar í smásagnaskrifum. Í bókinni eru 22 smásögur frá sextán löndum og er elsta sagan frá 1917 en sú yngsta frá 2006. Aðalritstjóri þessa bindis, Kristín Guðrún Jónsdóttir, segir langflestar sögurnar vera þýddar úr spænsku, en einnig séu sögur þýddar úr portúgölsku, frönsku og ensku. Sögurnar eru allar þýddar úr frummálinu og ...

„Vér hverfum frá oss sjálfum“

16. október, 2017Franska leikritaskáldið Florian Zeller hefur fengið fjölmörg verðlaun fyrir verkið Föðurinn, meðal annars Moliere verðlaun árið 2014. Verðskuldað er það. Þetta er ákaflega vel skrifað og sterkt leikrit en það er þannig gert að það leiðir áhorfandann stig af stigi inn i hugarheim föðurins, André, (Eggert Þorleifsson). Sá hugarheimur er framandlegur og kemur okkur á óvart, það tekur smátíma fyrir áhorfandann að ná áttum. Ég ætla því að vara ykkur við og segja: ef þið ætlið að sjá þessa sýningu Þjóðleikhússins ættuð þið ekki að lesa lengra núna – lesið þegar þið eruð búin að sjá sýninguna! Má ég spyrja: ...

Leikstjóraspjall við Baltasar Kormák

13. október, 2017Björn Þór Vilhjálmsson, lektor í kvikmyndafræði, fjallar um Leikstjóraspjall Baltasar Kormáks, en hann svaraði spurningum um eigin feril og kvikmyndir, íslenska kvikmyndamenningu og framtíð íslenskrar kvikmyndagerðar.